Wiedza
Kara umowna – kiedy się należy i jak ją policzyć
Kara umowna to popularne zabezpieczenie umów B2B na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego – np. opóźnienia w dostawie, niedotrzymania terminu realizacji usługi czy naruszenia klauzuli poufności. Jej podstawową zaletą jest to, że wierzyciel nie musi wykazywać wysokości poniesionej szkody – wystarczy sam fakt naruszenia.
Kiedy zastrzega się karę umowną
Karę umowną (art. 483–485 KC) strony zastrzegają w umowie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania NIEPIENIĘŻNEGO – np. terminowości dostawy, jakości usługi, dotrzymania harmonogramu prac. Kara umowna NIE dotyczy zobowiązań pieniężnych (za opóźnienie w zapłacie stosuje się odsetki, nie karę umowną).
Jak liczy się karę umowną
Najczęstszy model to stawka procentowa wartości umowy naliczana za każdy dzień opóźnienia:
wartość umowy × stawka dzienna (%) × liczba dni opóźnienia
Umowy często zawierają też górny limit kary (np. 10% wartości umowy) – po jego osiągnięciu kara przestaje rosnąć, niezależnie od dalszego czasu trwania naruszenia.
Miarkowanie kary umownej przez sąd
Jeśli kara jest rażąco wygórowana albo zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może wystąpić do sądu o jej zmniejszenie (art. 484 §2 KC). Sąd bierze pod uwagę m.in. stosunek kary do wartości zobowiązania i stopień winy dłużnika.
Kara umowna a odszkodowanie na zasadach ogólnych
Co do zasady kara umowna wyłącza możliwość dochodzenia odszkodowania przewyższającego jej wysokość – chyba że strony wyraźnie zastrzegły w umowie prawo do dochodzenia odszkodowania uzupełniającego ponad karę.